21 Augustus

De gebroeders De Witt worden gelyncht (1672)

De lichamen van de gebroeders de Witt op het Groene Zoodje – Jan de Baen, ca. 1672-1702 (Rijksmuseum Amsterdam)

Op 20 augustus 1672 werden de broers Johan en Cornelis de Witt door een woedende menigte in Den Haag gelyncht. Hun lichamen werden hierna verminkt en in stukken verscheurd. Sommige delen van hun lichamen werden zelfs verhandeld, als souvenir meegenomen of opgegeten. In het Haags Historisch Museum zijn een tong en teen van de gebroeders de Witt te vinden. Die kwamen na de lynchpartij in bezit van medestanders van de broers en werden als relieken bewaard.

Het jaar 1672, het jaar waarop hij en zijn broer vermoord werden, is de geschiedenisboeken ingegaan als ‘het rampjaar’. De republiek had namelijk met grote problemen te kampen. Het land werd van vier kanten aangevallen en de Fransen hadden in een paar weken tijd grote delen van het land weten te veroveren. Over deze periode wordt wel gezegd: “Het land was reddeloos, de regenten waren radeloos en het volk was redeloos”.

Bekijk ook de video: Nederland in 12 moorden – Gebroeders De Witt gelyncht

Een aanzienlijk deel van het volk wilde een Oranje aan de macht, maar de republiek bevond zich in deze periode in een zogenaamd ‘stadhouderloos tijdperk’. Raadpensionaris Johan de Witt was een groot tegenstander van een stadhouder die ook de leiding had over het leger. De Witt en zijn mederegenten hadden in 1667 daarom in een zogenaamd Eeuwig Edict het stadhouderschap in Holland voor altijd afgeschaft. Verder was bepaald dat het kapitein-generaalschap in de overige gewesten nooit verenigd kon worden met het stadhouderschap.

De zogenaamde orangisten wilden echter dat de 22-jarige Willem III van Oranje, een achterkleinzoon van Willem de Zwijger, het land zou aanvoeren nu het land door de verschillende troepen werd bedreigd. Met de roep om een Oranje werd duidelijk ook een statement gemaakt tegen raadpensionaris Johan de Witt en zijn regenten.

De lichamen van de broers worden opgehangen op het Groene Zoodje, 1672

Toen de vijandelijke troepen in het voorjaar van 1672 het land steeds verder binnendrongen en de kapitein-generaal het leger van de republiek achter de Hollandse waterlinie had teruggetrokken, werd het volk steeds bozer en werd ook steeds harder geroepen om Willem III. Raadpensionaris Johan de Witt werd de zondebok. Op de avond van 21 juni 1672 werd er een moordaanslag op hem gepleegd. De staatsman raakte gewond maar niet ernstig. Tijdens zijn ziekte benoemden de Staten van Holland snel Willem III tot stadhouder. Voor De Witt was dit aanleiding om op 4 augustus zijn ontslag aan te vragen.

Ook Johans broer Cornelis lag op dat moment al zwaar onder vuur. Hij werd er van beschuldigd een moordaanslag op Willem III te hebben beraamd en was opgesloten in de Gevangenpoort in Den Haag. Cornelis de Witt werd daar op de pijnbank gelegd maar legde geen bekentenis af. Uiteindelijk werd hij, zonder bewijs, tot levenslange verbanning veroordeeld.

Tong en teen van de gebroeders De Witt – Foto: Haags Historisch Museum

Johan de Witt kwam zijn broer op 20 augustus 1672 ophalen uit de gevangenis. Bij het verlaten van de Gevangenpoort werden de twee broers overvallen door een grote menigte, aangevuurd door enkele notabelen waaronder admiraal Cornelis Tromp en enkele hervormde predikanten. De schutterij greep niet in en zag zo toe hoe de twee broers door de menigte werden gelyncht. Bewijs is nooit geleverd, maar over het algemeen gaat men er van uit dat stadhouder Willem III medeplichtig was aan de lynchpartij.

Nadat de twee broers waren vermoord werden hun lichamen omgekeerd opgehangen aan een paal op het Groene Zoodje, de toenmalige executieplaats van Den Haag. Hun lichamen werden gruwelijk verminkt. Het straatvolk sneed met messen allerlei ledematen van de lichamen af en er werd om de tong van Johan de Witt geroepen omdat hij daarmee het Eeuwig Edict had gezworen. Het hart van de voormalige raadpensionaris werd uit zijn lichaam gesneden en in zijn gezicht gegooid.

Gerelateerde uitgaven:

Nederland in 12 moorden – Gebroeders De Witt gelyncht

Get Microsoft Silverlight
Bekijk de video in andere formaten.

Geef een reactie

Gerelateerde berichten op Historiek.net

Trefwoorden: , ,

Berichten over 20 augustus op Historiek.net

Meer dagen in Augustus »

22 augustus

De Hertog van Alva arriveert in de Nederlanden ...

hertog-alva-aankomst-brussel-560

21 augustus

De Mona Lisa wordt gestolen uit het Louvre ...

mona-lisa-diefstal-560

20 augustus

De gebroeders De Witt worden gelyncht (1672) Op 20 ...

De lichamen van de gebroeders de Witt op het Groene Zoodje – Jan de Baen, ca. 1672-1702 (Rijksmuseum Amsterdam)

19 augustus

Eerste race op de Indianapolis Motor Speedway (1909) Op ...

indianapolis-1909

18 augustus

Eind van muziekfestival Woodstock (1969) In augustus 1969 werd ...

Woodstock, 1969

17 augustus

Soekarno roept de republiek Indonesië uit (1945) Na de ...

soekarno-onafhankelijkheid-indonesie

16 augustus

Sterfdag van Elvis Presley (1977) De Amerikaanse zanger en ...

Sterfdag van Elvis Presley (1977)

15 augustus

Capitulatie van Japan (1945) Met de capitulatie van Japan ...

Ondertekening van de overgave aan boord van de USS Missouri

14 augustus

De Russen vestigen een nederzetting op Alaska (1784) Op ...

alaska-nederzetting-shekilov

13 augustus

Azteken-leider Cuauhtemoc geeft zich over aan Hernán Cortés ...

cuauhtemoc-beeld-mexico

21 Augustus