7 Oktober

De Ariërverklaring wordt naar ambtenaren gestuurd (1940)

Ariërverklaring

Vanaf 6 oktober 1940 worden er in opdracht van de Duitse bezetter vraagformulieren naar ambtenaren gestuurd om uit te zoeken welke ambtenaren van Joodse afkomst zijn. In deze zogenaamde Ariërverklaringen moet men van zichzelf en ook eventueel van de echtgenoot opgeven of men Joods is of niet.

Met behulp van deze verklaringen wil de bezetter inzichtelijk krijgen welke openbare functies bekleed worden door Joden om hen vervolgens te kunnen ontslaan. Wie de verklaring weigert te ondertekenen wordt sowieso ontslagen.

De Ariërverklaringen worden verstuurd door het Nederlandse ambtenarenapparaat. De Hoge Raad, het hoogste Nederlandse rechtscollege, komt niet in opstand tegen de verklaring. Het rechtscollege heeft met Lodewijk Ernst Visser op dat moment een Joodse president. Na twee vergaderingen, waaraan de president zich heeft onttrokken, besluiten de overige leden van de Hoge Raad de Ariërverklaring niet te weigeren. Lodewijk Ernst Visser wordt kort hierna ontslagen als president en een jaar later wordt een pro-Duitse buitenstaander tot president van de Hoge Raad benoemd. Eind 2011 verscheen er een boek over De Hoge Raad in de Tweede Wereldoorlog. De toenmalige president van het rechtscollege zei bij de boekpresentatie onder meer:

Het tekenen van de ariërverklaring druiste rechtstreeks in tegen alles waarvoor de Hoge Raad behoorde te staan.

Links hoogleraar Cleveringa en rechts een foto genomen na de protestrede; het Groot-Auditorium stroomt leeg

Iemand die tijdens de oorlog wel in opstand komt tegen de Ariërverklaring is hoogleraar rechtsgeleerdheid Rudolph Pabus Cleveringa (1894-1980). Nadat enkele van zijn Joodse collega’s waren ontslagen houdt hij op 26 november 1940 in Leiden een openbare protestrede. Dat de protestrede niet zonder gevolgen zal blijven weet de hoogleraar maar al te goed. Zijn vrouw Hiltje heeft hij vooraf op de hoogte gesteld en thuis staat een koffer klaar. Cleveringa is er van overtuigd dat hij opgepakt zal worden.

Als Cleveringa zijn rede heeft beëindigd klinkt er langdurig applaus en wordt het Wilhelmus door een van de studenten ingezet. Een dag later wordt Cleveringa inderdaad gearresteerd. Tot de zomer van 1941 verblijft hij vervolgens in het huis van bewaring in Scheveningen, het zogenaamde Oranjehotel.

Verder op 6 oktober:

  • FormosusFormosus
    891 – Formosus wordt Paus.
  • 1799 – Slag bij Castricum.
  • 1889 – Opening van het cabaret de Moulin Rouge in Parijs.
  • 1927 – De eerste sprekende film The Jazz Singer in première.
  • 1928 – Chiang Kai-shek wordt president van Kwomintang-China.
  • 1955 – De Franse autofabrikant Citroën introduceert de Citroën DS.
  • 1966 – Lsd wordt illegaal verklaard in de VS.
  • 1981 – De Egyptisch president Anwar Sadat wordt vermoord.
  • 2000 – Eerste aflevering van de Amerikaanse actieserie CSI: Crime Scene Investigation.
  • 2006 – Vanwege een gigantische chemische brand in de Amerikaanse staat North Carolina moeten meer dan 16.000 personen worden geëvacueerd.

Reageer

Meer dagen in Oktober »

8 oktober

Alkmaars Ontzet (1573) De stad Alkmaar sloeg in het ...

beleg-alkmaar-2-gr

7 oktober

Willem I doet afstand van de troon (1840) Op ...

6 oktober

De Ariërverklaring wordt naar ambtenaren gestuurd (1940) Vanaf 6 ...

arierverklaring-560

5 oktober

Manneken Pis wordt gestolen (1817) Op 5 oktober 1817 ...

manneken-pis-560

4 oktober

Lancering van de Oriënt-Express (1883) Op 4 oktober 1883 ...

orient-express-interieur-560

3 oktober

De twee Duitslanden worden herenigd (1990) Op 3 oktober ...

duitsland-eenwording

2 oktober

De mannen van Putten worden weggevoerd (1944) Op 2 ...

Vrouwtje van Putten

1 oktober

Mao Zedong roept de Volksrepubliek China uit (1949) Op ...

Mao Zedong roept de Volksrepubliek China uit, 1 oktober 1949

30 september

‘The Flintstones’ debuteren op televisie (1960) Op 30 september ...

the-flintstones-560

29 september

De Fabeltjeskrant wordt voor het eerst uitgezonden (1968) De ...

meneer-de-uil-560

7 Oktober