Het Aardappeloproer ontspoort (1917)

De politie jaagt op de plunderaars

Nederland is neutraal tijdens de Eerste Wereldoorlog. Dat betekent echter niet dat het land niets merkt van de oorlog. In de loop van 1916 ontstaan er bijvoorbeeld voedseltekorten. In Amsterdam leidt dat in de zomer van 1917 tot het zogenaamde Aardappeloproer.

Aardappelen zijn in die tijd hét volksvoedsel. Als in de zomer van 1917 er in de Jordaan op een gegeven moment bijna geen aardappel meer te koop is, worden de arbeiders en hun vrouwen boos. Die woede neemt nog meer toe als ze zien dat er in de Prinsengracht schepen vol met aardappelen liggen, bestemd voor de export.

Aardappelen (CC0 - Pxiabay - Wounds_and_Cracks)
Aardappelen (CC0 – Pxiabay – Wounds_and_Cracks)
Eind juni 1917 proberen enkele arbeidersvrouwen de voor export bedoelde aardappelen te pakken te krijgen. De politie grijpt in. De vrouwen gaan hierop naar het gemeentehuis en de sociaal-democratische wethouder Floor Wibaut ontvangt daar vijf van de vrouwen. Erg vrolijk maakt de wethouder hen niet als hij zegt dat er wel volop rijst is om te eten. “Goed voedsel, en goedkoop”, aldus de wethouder.

Te duur

Vrouwen met hun buit
Vrouwen met hun buit
Wibaut weet de vrouwen toch nog een beetje te sussen door hen te verzekeren dat er binnen enkele dagen nieuwe aardappelen in Amsterdam arriveren. Die aardappelen komen inderdaad, maar als blijkt dat die aardappelen voor gewone arbeiders veel te duur zijn om te kopen is het hek van de dam.

Niet alleen de vrouwen maar ook de arbeiders zelf komen nu in actie. Vanaf 2 juli worden er pakhuizen en winkels geplunderd. De politie staat aanvankelijk machteloos maar op 5 juli wordt er uiteindelijk hard ingegrepen. De politie krijgt dan assistentie van het leger en de marechaussee. Er wordt met scherp geschoten. Er vallen negen doden en 114 gewonden.

Boek: Nederland Neutraal, De Eerste Wereldoorlog 1914-1918
Boek: Geschiedenisboeken over Amsterdam

Verder op 5 juli:

  • Isaac Newton
    Isaac Newton
    1687 – Isaac Newtons Philosophiae Naturalis Principia Mathematica wordt gepubliceerd.
  • 1830 – Frankrijk valt Algerije binnen.
  • 1922 – Eerste verkiezingen in Nederland met actief vrouwenkiesrecht.
  • 1946 – De bikini wordt geïntroduceerd.
  • 1950 – De Knesset neemt de Wet op de Terugkeer aan. Deze wet geeft alle Joden het recht om naar Israël te immigreren.
  • 1957 – Introductie van de eerste Fiat 500, exact 50 jaar later gevolgd door de introductie van de nuevo 500.
  • 1962 – Algerije wordt onafhankelijk van Frankrijk.
  • 1975 – De Amerikaan Arthur Ashe wint als eerste zwarte man het tennistoernooi van Wimbledon.
  • 1996 – Dolly, het eerste gekloonde zoogdier ter wereld, wordt geboren.
  • 2009 – De schat van Staffordshire wordt ontdekt nabij de stad Lichfield.
Vorige dag

6 juli

Volgende dag

4 juli